Δευτέρα, 6 Απριλίου 2015

Άρνισσα : Ιστορικές και σπάνιες φωτογραφίες που μας έστειλε ο κ. Νικηφόρος Σιβένας

Ο κ. Νικηφόρος Σιβένας από τις Βρυξέλλες συνεχίζει να μας βοηθάει  και να  εμπλουτίζει περισσότερο την προσπάθειά μας με γνώσεις και φωτογραφικό υλικό αλλά και εμπεριστατωμένες  ιστορικές πληροφορίες που έχουν άμεση σχέση με το χωριό  μας την Άρνισσα. 
κ. Σιβένα οι ευχαριστίες μας είναι το λιγότερο που μπορούμε να σας εκφράσουμε για την βοήθειά σας αυτή.






ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΣΤΗΝ ΑΡΝΙΣΣΑ

Το 7ο Νοσοκομείο των Σκωτσέζων γυναικών κατά τον Μεγάλο Πόλεμο ονομάστηκε “Αμερικανική Μονάδα” γιατί χρηματοδοτήθηκε σχεδόν αποκλειστικά από εράνους στις ΗΠΑ. Οι Σκωτσέζες σουφραζέτες (γυναίκες που μάχονταν για ίσα δικαιώματα με τους άνδρες και για ψήφο στις γυναίκες) αποφάσισαν να συνδράμουν εθελοντικά την πολεμική προσπάθεια δημιουργώντας και χρηματοδοτώντας από εράνους νοσοκομεία στο μέτωπο αποτελούμενα αποκλειστικά από γυναίκες. Στην Ελλάδα υπήρχαν δύο τέτοια νοσοκομεία, ένα στη Θεσσαλονίκη (μεταξύ των οδών Γραβιάς και Μαρτίου προς την θάλασσα δίπλα στο 4ο τότε γαλλικό στρατιωτικό νοσοκομείο) και ένα δεύτερο στην Άρνισσα.

Η “Αμερικανική Μονάδα” έφτασε ατμοπλοϊκώς στη Θεσσαλονίκη  στις 13 Αυγούστου 1916 από το Σαουθάμπτον. Επικεφαλής ήταν η Αυστραλέζα γιατρός Άγκνες Μπέννεττ (Agnes Bennett).



Φωτογραφία των Σκωτσέζων εθελοντριών πριν την αναχώρηση από το Σαουθάμπτον.



Στη Θεσσαλονίκη αποφασίστηκε να σταλεί η μονάδα κοντά στο δυτικό τομέα του μετώπου γιατί οι ανάγκες ήταν μεγάλες. Οι Βούλγαροι είχαν αρχίσει μια μεγάλη και ξαφνική επίθεση εκκινώντας από Μοναστήρι και είχαν ήδη καταλάβει το Αμύνταιο, το Ξυνό νερό, την Βεύη, την Κέλλη, τα υψώματα δυτικά της Άρνισσας καθώς και τον δυτικό όγκο του Βόρα με την κορυφή Καϊμακτσαλάν. Οι Σέρβοι με την ενίσχυση του γαλλικού πυροβολικού ανακατέλαβαν την Κέλλη και ετοιμάζονταν για την μάχη του Καϊμακτσαλάν. Ηταν λοιπόν αναγκαίο να σταλεί μια ακόμα υγειονομική μονάδα στο μέτωπο για τις επείγουσες ιατρικές επεμβάσεις. Στην Άρνισσα υπήρχε κι ένα άλλο αλλά πολύ μικρό σερβικό νοσοκομείο καθώς επίσης κι ένα γαλλικό κέντρο πρώτων βοηθειών που μεριμνούσε κυρίως για την μεταφορά των τραυματισμένων στα μεγάλα νοσοκομεία του Μαυροβουνίου και της Θεσσαλονίκης.

Κυριακή πρωί 3 Σεπτεμβρίου ξεκίνησε από την Μίκρα η πρώτη φάλαγγα για την Άρνισσα μπροστά στα έκπληκτα μάτια των Θεσσαλονικέων που έβλεπαν νεαρά κορίτσια να οδηγούν τα φορτηγά που στέναζαν από το βαρύ φορτίο τους. Μετά από μια στάση στα Γιαννιτσά και άλλη μια στα νοσοκομεία στο Μαυροβούνι, πήραν την ανηφόρα για την Έδεσσα όπου ένα φορτηγό δεν κατάφερε να την ανέβει και έμεινε εκεί για επισκευή από Γάλλους στρατιώτες. Τις μέρες εκείνες η κίνηση ήταν πολύ μεγάλη στο δρόμο γιατί μεταφέρονταν συνεχώς συμμαχικά στρατεύματα και πυρομαχικά στην περιοχή της Βεγορίτιδας.



τότε.....
 Το χαλασμένο φορτηγό στην είσοδο της πόλης της Έδεσσας 



και σήμερα στην Έδεσσα η είσοδος της πόλης

Τα υπόλοιπα φορτηγά και ασθενοφόρα κατέληξαν στην περιοχή που είχαν επιλέξει η Άγκνες Μπέννεττ με τον Σέρβο συνταγματάρχη Σοντερμάγερ. Ηταν μια τοποθεσία ΝΔ της Άρνισσας. Λίγο πιό νότια οι Γάλλοι είχαν δημιουργήσει ένα μικρό αεροδρόμιο για μικρά αναγνωριστικά αεροπλάνα.



Στην παρακάτω χάρτη έχω σημειώσει με κόκκινο το σημείο όπου εγκαταστάθηκε το νοσοκομείο και με γαλάζιο τα τότε όρια της λίμνης. 




Το μέρος εκείνο είχε επιλεγεί γιατί περνούσε από δίπλα και η σιδηροδρομική γραμμή και ο αμαξιτός δρόμος ενώ ήταν το μόνο μέρος σε όλη τη περιοχή όπου υπήρχε μια αρκετά μεγάλη συστάδα από μεγάλες φτελιές.



Το νοσοκομείο σε φωτογραφία του 1916 και στην επόμενη φωτογραφία η τοποθεσία όπως είναι σήμερα.





Πιο κάτω η φωτογραφία του 1916  δείχνει την τοποθεσία με φόντο την λίμνη και βλέπουμε μέχρι πού έφτανε η λίμνη τότε. Στην επόμενη φωτογραφία φαίνεται η τοποθεσία όπως είναι σήμερα. Η λίμνη έχει τελείως εξαφανιστεί και έχει μετατραπεί σε χωράφια (η μπλε γραμμή δείχνει μέχρι πού έφτανε η λίμνη το 1916).






Στις 12 Σεπτεμβρίου τα κανόνια άρχισαν να βροντάνε από τις 5 το πρωί. Η μεγάλη μάχη για την ανακατάληψη της Κέλλης (Γκορνίτσεβο) και στη συνέχεια η τρομερή μάχη του Καϊμακτσαλάν άρχιζαν. Οι Σκωτσέζες γιατροί δούλευαν μέρα νύχτα. Εκατοντάδες χειρουργικές επεμβάσεις, με πολλούς ακρωτηριασμούς όχι μόνο Σέρβων αλλά και Βουλγάρων αιχμαλώτων. Ήταν η μάχη μερικών εθελοντριών γυναικών που ήρθαν από τα πέρατα του κόσμου στην Άρνισσα για να σώσουν ζωές. Δεν ήταν όμως μόνο τολμηρές και αλτρουίστριες, αλλά και σημαντικές προσωπικότητες. 





Μετά τον πόλεμο η Άγκνες Μπέννεττ δούλεψε τόσο στην Αυστραλία όσο και στη Νέα Ζηλανδία. Ήταν πρόεδρος της ομοσπονδίας γυναικών επιστημόνων Νέας Ζηλανδίας, οργάνωσε τις εθελοντικές υπηρεσίες γυναικών κατά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο ενώ στη διαθήκη της άφησε σημαντικά ποσά σε πανεπιστήμια της Αυστραλίας και στην ομοσπονδία αγροτισσών Νέας Ζηλανδίας.


Στη πιο κάτω φωτογραφία βλέπουμε την Άγκνες Μπέννεττ μπροστά στη σκηνή της στην Άρνισσα και με τον πρίγκηπα Αλέξανδρο διάδοχο της Σερβίας που επιθεωρεί το νοσοκομείο.



 Σε λίγες ημέρες περισσότερες και σπάνιες φωτογραφίες 
από τον κ. Νικηφόρο Σιβένα .....